مجموعه آرای قضایی دیوان عالی کشور (حقوقی) تابستان 1392

110,000 ریال

معرفی نامه کتاب :

كتاب "مجموعه آرای قضایی دیوان عالی کشور (حقوقی) تابستان 1392" توسط پژوهشگاه قوه قضاییه گردآوری و تدوین شده است. اين مجموعه توسط مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه به چاپ رسيده است.

در اين كتاب مي‌خوانيم:

در گذشته‌ای نه چندان دور، تفاوت بین نظام‌های حقوقی جهان از لحاظ منابع حقوق بسیار فاحش بود: از یک سو در نظام‌های مبتنی بر حقوق نوشته که کشورهای اروپای قاره‌ای و حقوق‌ اسلامی، مهمترین نمایندگان آن­ بودند رکن اصلی قانون بود و تصمیمات قضایی دادگاه‌ها بنا بر اصل نسبی بودن آراء محاکم، تنها میان اصحاب دعوی واجد اثر بود؛ از سوی دیگر در نظام­ های مبتنی بر رویه قضایی که در کشورهایی چون انگلستان و آمریکا شکل گرفته بود، حقوق، انباشت تصمیمات قضایی دادگاه‌ها بود و می ­توان گفت قانون، نقشی فرعی داشت. امروزه اینچنین دیدگاهی نسبت به قانون و رویه قضایی، در هر دو گروه از کشورها دچار تغییر و تحول جدی شده است. در کشورهای رویه‌ای، نقش قانون، بارزتر و برجسته ­تر شده و در نظام های مبتنی بر حقوق نوشته، نقش تصمیمات قضایی بسیار پررنگ ­تر گشته است.

در نظام حقوقی ایران، اهمیت شناخت آراء و رویه محاکم، دیرزمانی است که مورد توجه حقوقدانان قرار گرفته است. برای جامعه حقوقی، روشن شده است که تکیه منحصر به قوانین نوشته و دکترین حقوقی و فقهی، جهت شناخت وضعیت عینی و حيات جاری حقوق در کشور کافی نیست. این نیاز، منشأ تلاش­ های متعددی برای استخراج و ارائه آراء محاکم کشور شده است. علی‌رغم ارزشمندی این منابع، تنها آراء وحدت­ رویه دیوان­عالی کشور به صورت محدود منتشر شده‌اند که نمی‌توان از طریق آن به چگونگی عملکرد دادگاه‌ها دست یافت. ابتکارات شخصی یا سازماندهی ­شده‌ای نیز برای جمع­ آوری آراء و تبیین رویه قضایی محاکم صورت گرفته، ولی این کوشش­ ها هیچ‌گاه در قالبی منسجم و مداوم نبوده‌اند و علی‌رغم همه این تلاش‌ها، رویه محاکم در تفسیر و اعمال حقوق تبیین نشده است.

برای نخستین­ بار، دستگاه قضایی مصمم شد به­ منظور اجرای تکلیف مقرر در ماده 211 قانون برنامه پنج­ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، با ایجاد ساختاری اداری و سازوکاری منسجم از طریق پژوهشگاه قوه قضاییه، دست به استخراج و انتشار روشمند رویه قضایی کشور بزند. نتیجه تلاش گروه­ های علمي پژوهشگاه در قالب «مجموعه­ های آراء قضایی» به زیور طبع آراسته شد و در طی آنها گزیده‌ای از آراء شعب دیوان­عالی کشور، دیوان عدالت اداری و محاکم تجدیدنظر استان تهران به همراه آراء بدوی مربوطه از شهریور ماه 1391 در اختیار عموم قرار گرفته است.

قضات، حقوقدانان و استادانی که پژوهشگاه قوه قضاییه را در این مهم یاری می‌کنند، پس از مطالعه کلیه آراء دادگاه­ های مربوطه، آرائی را که منعکس­ کننده رویه جاری مراجع قضایی یا استنباطی خاص و قابل تأمل (شایسته نقد یا تأیید) باشد انتخاب نموده و با تهیه چکیده‌ای از پیام رأی و دیگر اطلاعات معین، در مجموعه‌های آراء درج می­نمایند.

درخصوص مجموعه­ های آراء قضایی می‌توان پنج خصیصه را یادآور شد:

- برای تهیه این مجموعه‌ها، کلیه آراء صادره از مراجع قضایی مربوطه، مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

- عملیات تهیه و استخراج رویه دادگاه‌ها به شکلی سازمان ­یافته و مستمر صورت می‌گیرد و محدود به زمانی خاص نخواهد بود. همچنین انتخاب آراء تصادفی نبوده و رصد مداومی از تحولات رویه قضایی صورت می‌پذیرد.

- آراء قابل تأمل که نشان‌دهنده نوعی نگاه به قاعده حقوقی هستند (صرف­نظر از اتقان و ارزش قضایی و عملی آنها) انتخاب و آماده­ سازی می­شوند. و بدین ترتیب چاپ یک رای در این مجموعه ها به معنی تایید آن از سوی پژوهشگاه یا دلیلی بر ممتاز بودن آن نیست.

- چکیده ­ای از پیام اصلی، قاعده حقوقی مورد حکم و ماحصل آراء منتخب در یک یا چند جمله بیان می‌شود.

- ارتباط میان آراء برای تشخیص آراء مرتبط و متناقض تبیین می‌گردد.

امید است این اقدامات، منتج به نتایج ذیل گردد:

- انتشار آراء، موجب شناخت کامل رویه و آراء مراجع قضایی شده و امکان مطالعه و نقد و بررسی آراء محاکم را برای صاحب‌نظران فراهم نموده تا تعاملی بی­سابقه و سازنده میان اهل فن حقوق فراهم شود.

- با مشخص شدن مشکلات موجود در آراء، امکان بررسی علمی و تبیین رویه‌هایی که از نظر قضایی و حقوقی نادرست و نامناسب به نظر می‌رسند، میسر گشته و عملاً از ادامه آن عملکردها جلوگیری شده و در مقابل، با تأیید و تثبیت رویه‌های صحیحی که دادگاه‌ها برای پرکردن خلأهای قانونی اتخاذ کرده‌اند، راه برای عمل هرچه بیشتر براساس این رویه‌ها گشوده شود.

- با ایجاد منابع آموزشی و درسی جدید مبتنی بر رویه دادگاه‌ها، روش آموزش سنتی حقوق در کشور- که مبتنی بر آموزش قانون است، تغییر و تحول یافته و چه بسا منجر به رشد و تربیت حقوقدانانی شود که در جنبه­ های عملی حقوق، توانمندتر و با اشراف و تسلط بیشتری ظاهر شوند.

- با شناخت رویه و نحوه عملکرد دادگاه‌ها و تبیین نقاط قوت و ضعف موجود در دستگاه قضایی و عملکرد قضات، اصلاح ساختار تشکیلات قضایی و ازجمله دیوان­عالی کشور میسر ‌گردد.

- انتشار شفاف آراء، عاملی در جهت افزایش دقت در محاکم شد، و در مقام بازدارنده از ارتکاب اشتباه و سهو، عمل کند.

- قابلیت پیش­بینی راه­ حل‌های مسائل حقوقی، مانع از طرح دعاوی­ ای شود که پاسخ آن نزد محاکم، روشن است؛ بدین ترتیب امکان صلح و سازش خارج از دادگاه افزایش یابد.

- النهایه، استخراج تهافت در آراء دادگاه­ ها به­ نحو علمی و مستمر، موجب شناخت وسیع اختلاف­ نظر و تعارضات در نحوه تفسیر و اعمال حقوق در محاکم شده و شکل­ گیری آراء وحدت ­رویه قضایی و درنتیجه، رفع تعارضات و ابهامات در نظام حقوقی را در پی داشته باشد.

بر روی نسخه مورد نظر کلیک و سپس روی "افزودن به سبد خرید" کلیک کنید

تعداد:

                         
          مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه